Revalidatie na een labrumoperatie of voorste-kruisbandoperatie

Net geopereerd, en nu?

Je heup of knie is geopereerd. Het werk van de chirurg zit erop. Of je straks weer pijnvrij traploopt, wandelt of voetbalt, hangt voor een groot deel af van de maanden die nu komen.

Na een labrumoperatie aan je heup of een nieuwe voorste kruisband in je knie duurt de revalidatie maanden. In dit artikel lees je wat er tijdens die operaties gebeurt, hoe je herstel stap voor stap verloopt en wat je zelf kunt doen.

Eerst even kort wat er precies hersteld is:

• Het labrum is een ring van kraakbeen rond de rand van je heupkom. Het geeft je heup stevigheid en vangt schokken op. Bij een kijkoperatie (heupartroscopie) hecht de orthopeed een gescheurd labrum vast of haalt hij het beschadigde stukje weg.
• De voorste kruisband ligt midden in je knie. Hij voorkomt dat je onderbeen naar voren schuift ten opzichte van je bovenbeen. Bij een reconstructie vervangt de chirurg de gescheurde band door een stukje pees uit je eigen been, bijvoorbeeld van je hamstrings of knieschijfpees.

Waarom revalideren zo belangrijk is

De operatie herstelt het beschadigde weefsel. Daarmee ben je er nog niet. Je spieren zijn zwakker geworden, je balans is minder en vaak durf je je been nog niet goed te belasten. Dat train je terug.

Bij de knie speelt nog iets mee. In je kruisband zitten sensoren die je hersenen vertellen hoe je knie staat. Na een blessure werkt die terugkoppeling minder goed. Daarom train je niet alleen kracht, maar ook de controle over je knie: hoe je landt, draait en afremt.

Begin het liefst al vóór de operatie

Training vóór de operatie heet prehabilitatie. Bij een kruisbandoperatie loont dat. Kun je je knie vooraf niet helemaal strekken, dan blijft dat na de operatie vaak ook een probleem. En is je bovenbeenspier vooraf meer dan 20% zwakker dan aan de andere kant, dan merk je dat twee jaar later nog in hoe je knie functioneert. Dat blijkt uit de KNGF-richtlijn voor revalidatie na een kruisbandreconstructie.

Doelen in plaats van alleen de kalender

De revalidatie verloopt in fases. Je gaat pas door naar de volgende fase als je de doelen van de vorige haalt. Dat meten we met tests, zoals hoe ver je je knie kunt buigen of hoeveel kracht je hebt. De weken in dit artikel zijn dus een richting, geen deadline. Jouw orthopeed bepaalt bovendien wat de eerste weken wel en niet mag. Dat staat in je operatieverslag.

Revalidatie na een labrumoperatie aan je heup

Reken op ongeveer drie tot zes maanden voordat je weer kunt sporten. Elk ziekenhuis werkt met een eigen schema. Hieronder volgen we de revalidatierichtlijn van het St. Antonius Ziekenhuis.

Week 1 tot 2: de heup laten genezen

• Je loopt met krukken. Is je labrum vastgehecht, dan belast je je been de eerste twee weken maximaal voor de helft.
• Je buigt je heup de eerste zes weken niet verder dan 90 graden. Dat is ongeveer de hoek als je rechtop op een stoel zit.
• Je beweegt je heup voorzichtig, zonder gewicht of weerstand. Fietsen op een hometrainer zonder weerstand mag, zolang het niet pijnlijk is.
• Je traint je diepe buikspieren met kleine oefeningen, zoals je bekken kantelen.
• Heb je zittend werk? Dan kun je vaak na twee weken weer aan de slag.

Week 3 tot 6: weer normaal leren lopen

• Je bouwt de krukken af tot je zonder krukken en zonder hinken loopt.
• Je traint je bilspieren, buikspieren en balans.
• Fietsen mag met lichte weerstand.
• Duw niet door een pijnlijk of knellend gevoel in je heup heen.
• Licht werk kun je vaak na zes weken weer oppakken.

Week 6 tot 12: kracht en controle opbouwen

• Je werkt toe naar de volledige beweeglijkheid van je heup. Diep buigen kan nog even pijnlijk zijn. Dat is normaal.
• Je traint de kracht en het uithoudingsvermogen van je bil-, heup- en beenspieren.
• Sporten, diepe squats en grote draaibewegingen wachten nog.
• Zwaar lichamelijk werk kun je vaak na twaalf weken hervatten.

Week 12 tot 24: terug naar je sport

• Je heupspieren halen ten minste 80% van de kracht van je andere kant.
• Lukken sportspecifieke oefeningen zonder pijn? Dan bouw je je sport stap voor stap weer op.

Revalidatie na een voorste-kruisbandreconstructie

Na een nieuwe kruisband duurt de revalidatie langer: 9 tot 12 maanden, adviseert de KNGF-richtlijn. Dat heeft een reden. Je nieuwe kruisband groeit in ongeveer zes weken vast in het bot. Daarna groeien er bloedvaatjes in en verandert de pees langzaam in levend bandweefsel. In die periode is de band juist kwetsbaar. De fases hieronder volgen het revalidatieoverzicht van het Jeroen Bosch Ziekenhuis.

Fase 1, week 0 tot 6: de knie tot rust laten komen

• Je werkt aan minder zwelling en pijn.
• Je leert je knie weer helemaal strekken. Dat is de eerste weken het belangrijkste doel.
• Je leert je bovenbeenspier (quadriceps) weer bewust aanspannen.
• Loop je weer normaal? Dan laat je in overleg met je fysiotherapeut na vijf tot zes weken de krukken staan.
• Met zittend werk kun je vaak na twee tot vier weken weer aan de slag.

Fase 2, week 6 tot maand 6: sterker en stabieler

Je start deze fase als je knie rustig is, je hem helemaal kunt strekken, minstens 120 graden kunt buigen en je zonder krukken normaal loopt.

• Je traint gericht de kracht van je bovenbeen, hamstrings, bilspieren en kuiten.
• Je traint je stabiliteit en balans.
• Je gaat weer buiten fietsen.
• Joggen begint meestal na 10 tot 12 weken.
• Vanaf ongeveer vijf maanden oefen je onder begeleiding met springen, wenden, draaien en afremmen.

Fase 3, maand 6 tot 12: klaar maken voor je sport

• Je traint de bewegingen van jouw sport, steeds sneller en onvoorspelbaarder.
• Draaisporten zoals voetbal, hockey en handbal pak je op zijn vroegst na 9 tot 12 maanden weer op. Voorwaarde is dat je de tests uit de volgende paragraaf haalt.

revalidatie heup en knie · fases per maand

De tijdlijn laat beide trajecten naast elkaar zien. Hoe lang elke fase bij jou duurt, hangt af van je herstel en de afspraken met je orthopeed.