Je bent geopereerd aan je borst. De wond geneest en de controles lopen. Toch voelt je arm stijf, lukt reiken naar de bovenste plank niet meer zoals vroeger en ben je sneller moe. Herken je dat? Dan ben je niet de enige.
Oktober is Borstkankermaand. In die maand vragen organisaties over de hele wereld aandacht voor borstkanker. In Nederland krijgt ongeveer 1 op de 7 vrouwen in haar leven borstkanker. Elk jaar horen ongeveer 18.000 vrouwen die diagnose. De meeste aandacht gaat terecht naar vroeg ontdekken. In dit artikel kijken we naar wat daarna komt: herstellen na een borstoperatie, en wat oncologiefysiotherapie daarbij voor je kan doen.
Welke klachten kun je hebben na een borstoperatie?
Een borstoperatie raakt meer dan je borst alleen. Ook je schouder, arm en borstwand krijgen het te verduren. Dat geldt zeker als er lymfeklieren uit je oksel zijn gehaald of als je ook bestraald wordt. Deze klachten komen vaak voor:
- Je schouder is stijf. Je arm optillen of opzij brengen gaat moeizaam.
- Je hebt pijn of een trekkend gevoel rond het litteken of in je oksel. Ongeveer 30 procent van de vrouwen heeft na de behandeling pijnlijke schouderklachten.
- Je voelt of ziet een strak koordje onder de huid, van je oksel richting je arm. Dit heet axillary web syndrome. Het verdwijnt vaak binnen drie maanden vanzelf, maar kan in de tussentijd pijn doen en bewegen lastig maken.
- Je arm, hand of borst zwelt op. Dat kan lymfoedeem zijn: vocht dat niet goed wordt afgevoerd omdat de lymfeklieren in je oksel zijn verwijderd of beschadigd.
- Het weefsel voelt stug of hard aan. Bestraling kan zorgen voor verharding (fibrose). Dat merk je soms pas maanden of jaren later.
- Je bent sneller moe en hebt minder kracht en conditie dan voor je behandeling.
Hoe groot de kans op lymfoedeem is, hangt af van je behandeling. Na alleen een schildwachtklierprocedure (waarbij de chirurg alleen de eerste lymfeklier in je oksel weghaalt) is dat ongeveer 1 tot 6 procent. Worden alle okselklieren verwijderd, dan loopt de kans op tot ongeveer 20 procent. In combinatie met bestraling van de oksel is dat 30 tot 40 procent. Lymfoedeem kan ook jaren na de behandeling nog ontstaan. Het heeft niets te maken met het terugkomen van borstkanker.
Wat is oncologiefysiotherapie?
Oncologiefysiotherapie is fysiotherapie voor klachten door kanker en de behandeling ervan. Denk aan klachten na een operatie, chemotherapie of bestraling. Een oncologiefysiotherapeut heeft daarvoor een driejarige masteropleiding gevolgd, volledig gericht op zorg rondom kanker.
Bij Fysio Verbeek is dat Elise van Dam. Zij is MSc oncologiefysiotherapeut en littekenfysiotherapeut, en behandelt al bijna tien jaar klachten na kanker. Ze weet hoe een operatie, bestraling en medicatie samen op je lichaam inwerken.
Dat die begeleiding loont, staat ook in de landelijke richtlijn borstkanker. Artsen krijgen daarin het advies om je door te verwijzen naar een (oncologisch) fysiotherapeut als je schouder na de operatie of bestraling minder goed werkt. Na het verwijderen van okselklieren geeft begeleiding door een fysiotherapeut een betere schouderfunctie dan alleen zelf oefenen.
Zo pakken we het aan
We beginnen met een uitgebreide intake en lichamelijk onderzoek. Wat merk je in je dagelijks leven? Wat lukt niet meer? En wat wil je weer kunnen? Op basis daarvan stellen we samen een behandelplan op.
Dat plan kan bestaan uit:
- Littekentherapie en manuele technieken. Met gerichte technieken met de handen maken we verklevingen en verhard weefsel soepeler, zodat je schouder en romp weer vrijer bewegen.
- Oefentherapie. Je werkt aan de beweeglijkheid van je schouder en bouwt stap voor stap kracht en conditie op. Dat helpt ook tegen vermoeidheid.
- Een groepsprogramma van 20 weken. Elke week krijg je eerst uitleg over onderwerpen als vermoeidheid, voeding en het opbouwen van belasting. Daarna train je in een vaste groep, op je eigen niveau. Je deelt ervaringen met mensen die hetzelfde hebben meegemaakt.
Vaak combineren we individuele behandeling met het groepsprogramma. In de individuele sessies pakken we lokale klachten aan, zoals een stug litteken. In de groep bouw je je conditie en vertrouwen weer op.
Je kunt tijdens en na je behandeling in het ziekenhuis bij ons terecht. Waar nodig stemmen we af met je arts, specialist of oncologieverpleegkundige.
Wat kun je zelf doen?
Je herstel begint niet pas in de behandelkamer. Met deze tips help je jezelf op weg:
- Gebruik je arm gewoon in het dagelijks leven, op geleide van de pijn. Wanneer je met welke oefeningen mag starten, hangt af van je operatie. Volg daarvoor het advies van het ziekenhuis.
- Oefen elke dag kort de beweeglijkheid van je schouder. Een rekgevoel mag, pijn niet. Heb je na het oefenen napijn? Doe het de volgende keer wat rustiger.
- Blijf in beweging. Lichaamsbeweging vergroot de kans op lymfoedeem niet. Krachttraining kan klachten van lymfoedeem zelfs verminderen.
- Let op de eerste signalen van lymfoedeem. Denk aan zwelling, tintelingen, een zwaar of moe gevoel in je arm, of een ring of mouw die ineens strakker zit. Merk je dit? Neem dan contact op met je arts of fysiotherapeut.
- Blijf je schouder ook na de bestraling in de gaten houden. Een beperking door stug weefsel kan pas maanden of jaren later ontstaan.
Wordt het vergoed?
Oncologiefysiotherapie wordt in veel gevallen (gedeeltelijk) vergoed uit je aanvullende verzekering. Hoeveel behandelingen dat zijn, verschilt per polis.
Sommige klachten na borstkanker staan op de lijst chronische aandoeningen van de overheid. Lymfoedeem in de arm na borstkanker hoort daarbij, net als pijn of bewegingsbeperking door een operatielitteken. Dan krijg je vanaf de 21e behandeling vergoeding uit je basisverzekering. De eerste 20 behandelingen betaal je zelf of vergoedt je aanvullende verzekering.
Fysio Verbeek heeft contracten met alle zorgverzekeraars. Twijfel je wat jouw polis vergoedt? We zoeken het graag samen met je uit.
Hulp bij je herstel
Blijft je schouder stijf, voelt je arm zwaar of komt je energie maar niet terug? Dat hoeft niet zo te blijven. In oktober staat borstkanker volop in de aandacht. Wij staan ook daarna voor je klaar.
Plan een afspraak via ons patiëntenportaal of neem contact op via telefoon of WhatsApp. Wil je eerst meer weten? Lees dan meer over oncologiefysiotherapie bij Fysio Verbeek.